Podsumowanie
Zadaniem pracy było przedstawienie czynników decydujących o przemianach społeczno-gospodarczych, które się dokonały w latach 1945-1975 na ziemi lęborskiej.
Te przemiany społeczno-gospodarcze były wynikiem wielu ważnych posunięć, często decydujących o losie mieszkańców i ich przyszłości. Praca badawcza wykazała duży, ofiarny wkład społeczeństwa ziemi lęborskiej we wspólny wysiłek odbudowy i zagospodarowania oraz jego wpływ na dokonane przemiany społeczno-gospodarcze regionu.
Ziemię lęborską zasiedliło kilka grup osadniczych. Obok osiadłej, nielicznej ludności miejscowej znaleźli się tu repatrianci, przesiedleńcy i nieliczni reemigranci. Grupy te stworzyły barwną mozaikę ludnościową, rozdzieraną wprawdzie sprzecznościami, ale jak się okazało skłonną - i to jest specyfika tego regionu - do szybkiego stabilizowania się. Dlatego też nie przez długie lata, jedynie przez krótki okres, a i to nie wszędzie, utrzymywały się takie zjawiska (w innych regionach trwające niekiedy bardzo długo) jak: obcość, niechęć i uprzedzenia regionalne, ostre kontrasty obyczajowe, różnice językowe, przeciwstawne stanowiska ideowo-polityczne oraz nastroje tymczasowości.
W stworzeniu warunków dla normalnego rozwoju społeczności ziemi lęborskiej rolę konstruktywną spełniły: praca zawodowa, działalność partii, organów władzy, organizacji młodzieżowych, instytucje oświatowe i kulturalne oraz małżeństwa między-grupowe. W procesie pracy - decydującym czynniku rozwoju - społeczeństwo ziemi lęborskiej wyzbywało się bardzo szybko uprzedzeń i animozji, uczyło się na co dzień wzajemnego szacunku i doceniania życia w nowej wspólnocie ludzkiej w odzyskanym po latach regionie.
W przyspieszaniu procesów adaptacji i integracji społecznej największe zasługi mają nauczyciele, młodzież i działacze, pionierzy osadnictwa, robotnicy i chłopi. Od ponad ćwierć wieku istnieje tu określony system społeczny, który ukształtował postawy patriotyczne.